اهداف سه گانه ي ذكر منبع
1- قدر داني و سپاس از نويسنده (يا نويسندگاني) كه مولف، مستقيم يا غير مستقيم از آثارشان استفاده كرده است.
2- دفاع از مطالبي كه مولف در متن خود بيان داشته است.
3- كمك به دستيابي آسان تر به منابعي كه در متن مولف، از آنها استفاده شده است.
منابع پايه بايد داراي اطلاعات كافي با همه ي جزئيات باشند تا خواننده علاقمند به آن منبع بتواند به راحتي به آن ها دست يابد. امتناع از ذكر منبع به نوعي سرقت ادبي و گونه اي قانون شكني در عرف علمي و دانشگاهي و نيز تجاوز به حقوق مولفان است.
ارجاع به كتاب
مشخصات اصلي يك كتاب عبارتست از : مشخصات نويسنده ( نام خانوادگي، نام ها يا حروف اول نام نويسنده ) عنوان كتاب، نوبت انتشار(در صورت وجود )، نام ناشر، مكان نشر و تاريخ نشر براي مثال :
Parker, C. C. and Turley, R.V, Information: Sources in Science and Technology: A Practical Guide to Traditional and Online Use, 2nd ed., London: Butterworths.1986.
البته ممكن است ذكر مشخصات ديگري از كتاب نيز مناسب باشد. اين اجزاء شامل عنوان فرعي كتاب، شماره ي جلد و عنوان كلي كتابهايي كه به صورت مجموعه چاپ شده اند، است. در يك مجموعه ي جامع كتاب شناسي حتي شابك (ISBN) را نيز مي توان ذكر كرد.
ارجاع به مقالات مندرج در مجلات
در نقل مطالب از مقالات مندرج در مجلات، مشخصات منبع به صورت زير ارائه مي شود :
نام خانوادگي نويسنده، نام يا حروف اول نام نويسنده، عنوان اصلي مقاله، عنوان اصلي مجله، سال انتشار، شماره مجله، شماره صفحه يا صفحات مقاله.
لازم به ذكر است كه نام مقاله و نام مجله بايد به نحوي بين دو گيومه، با فونت متفاوت و يا به صورت ايتاليك و... تايپ شود كه از ساير كلمات منبع متمايز شود.
Brodia, Ted J., and Chellappa, Rama, "Estimating the Kinematics and Structure of a Rigid Abject from a Sequence of Monocular Images", IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence ,1991,13 (6)497-513.
تركيب و ساختار انواع خاص منابع
يك متن ممكن است شكل و ترتيب گوناگوني داشته باشد. براي مثال كتاب ها شايد يك يا چند نويسنده داشته باشند. مقالات علمي در مجلات نيز ممكن است با همكاري چندين نويسنده نوشته شده باشند. بعضي از كتابها، نويسنده ي مشخصي ندارند يا سازمان، انجمن و يا گروه خاصي آن را منتشر كرده است. برخي كتب نيز ممكن است گردآوري مجموعه ي مقالات و مطالب بوده و بعضي از كارها هم ممكن است بدون نام باشند. شايد لازم باشد به بخشي از يك كتاب ارجاع داده شود و يا از مجموعه ي مقالات ارائه شده در يك همايش نقل قول صورت بگيرد و حتي شايد بخواهيم پرونده ها و اسناد رسمي دولتي، رساله هاي دانشگاهي منتشر نشده، يا ساير منابع اطلاعاتي را در فهرست منابع خود جاي دهيم. مطلب زير راهنمايي كلي است تا نويسندگان با انواع مختلف نگارش فهرست منابع، آشنا شوند.
طريقه ي نوشتن نام مولف يا مولفان در فهرست منابع
خواه پديد آورنده ي يك اثر، يك نفر باشد يا چند نفر، معمولا در فهرست منابع، ابتدا نام خانوادگي و سپس نام يا حرف اول نام نويسنده ذكر مي شود. اسامي ساير نويسندگان نيز در صورت وجود مي تواند به صورت معكوس (نام خانوادگي، نام ) يا به روال معمول (نام و نام خانوادگي ) ذكر شود.
الف )كتابهايي كه فقط يك نويسنده دارند:
مشخصات اصلي كتاب به همان صورتي كه در بالا ذكر شد ارائه مي شود:
Williams, James G., the Bible. Violence and the Sacred: Liberation from the Myth of Sanctioned Violence. San Francisco: Harper, 1991.
ب) كتابهايي كه دو نويسنده دارند
نام هر دو نويسنده را به ترتيب ذيل مي نويسيم :
Heymann, H.G., and Bloom, Robert, Opportunity Cost in Finance and Accounting, New York: Quorum, 1990.
ج) كتابهايي كه سه يا چند نويسنده دارند :
در اين مورد علامت اختصاري ''et al" يا " and other" را مي توان به كار برد. براي مثال اگر يك كتاب، شش نويسنده داشته باشد، نام سه نويسنده ي اول را نوشته و سپس اختصار "et al" را استفاده مي كنيم. اگر تاكيد خاصي بر نام سه نويسنده اول نباشد مي توان بعد از ذكر نام اولين نويسنده ي از اختصار "et al" استفاده كرد و از ذكر نام ساير نويسندگان صرف نظر كرد. به نمونه ي زير دقت كنيد :
Ketz, J.Edward, et al., A Cross – Industry Analysis of Financial Ratios: Comparabilities and Corporat Performance, New York: Quorum, 1990.
د )آثاري كه به شكل گردآوري هستند:
ممكن است يك اثر، مجموعه اي از مطالب مختلف با نويسندگان متعدد باشد كه توسط يك يا چند ويراستار گردآوري و تدوين شده باشد، در اين صورت براي ذكر آن اثر به عنوان منبع از اختصار "ed" يا "eds" بعد از نام نويسنده يا گرد آورنده استفاده مي شود. براي روشن شدن ترتيب مذكور به مثال زير توجه كنيد:
Seidman, S. and Wangnr, D. G. (eds.), Postmodernism and Social Theory: The Debate Over General Theory, Cambridge (MA): Blackwell, 1992.
ه ) آثار فاقد نام مولف يا پديد آورندگان يا آثاري كه پديد آورنده آن ها نام مستعار دارد :
در اين گونه موارد كه نام نويسنده مشخص نيست ابتدا عنوان اثر نوشته مي شود.
Dod s Parliamentary Companion. 173rd ed. Etchingham: Dod s Parliamentary Compainon Ltd, 1992.
در مواردي كه نام نويسنده ذكر نشده ولي قابل پي بردن است، نام واقعي او را در كروشه قرار مي دهيم.
[Horsely, Samual.], On the Prosdies of the Greek and Latin Languages, 1796.
نويسندگاني كه شهرتشان با نام مستعار است، در فهرست منابع با همين نام ذكر مي شوند. مع الوصف، براي نويسندگاني كه كم تر با نام مستعار شناخته شده اند، مي توان نام واقعي را پس از نام مستعار در درون كروشه ذكر كرد :
Twain, Mark, The Adventures of Huckleberry Finn (Tom Sawyer s Comrade), New ed., London: Haper, 1912.
StendahI [Marie Henri Beyle], the Charterhouse of Parama, Translated by Scott Moncrieff, C. K., New York: Boni and Liveright, 1925.
و) آثاري كه به طور مشترك توسط چند نويسنده تهيه شده اند:
در مورد آثاري كه نويسنده مشخصي ندارند، بلكه توسط يك سازمان، شركت، انجمن يا اداره ي دولتي منتشر شده اند، در فهرست منابع به جاي نام نويسنده، نام شركت يا سازمان مربوطه نوشته مي شود:
Swedish Trade Councial, Swedish Exedish Export Directory, 72nd ed: Stockholm: Swedish Trade Council,1991.
ارجاع به آثار چند جلدي
در آثار چند جلدي، هميشه تعداد جلدهاي كتاب را پس از عنوان اصلي قرار مي دهند :
Clarendon , Edward Hyde, Earal of, The History of the Rebellion and Civil Wars Bequn in Engun in England in the Year 1641 , 6 vols., W. Dunn Macray (ed.), Oxford: Clarendon Press, 1958.
اگر يكي از جلدهاي مجموعه اي چند جلدي به عنوان منبع شما مورد استفاده قرار گرفته باشد، شماره و عنوان همان جلد را بعد از عنوان اصلي مجموعه ذكر كنيد:
Wright, Sewall, Evolution and the Genetics of Populations, Vol. 4, Variability Within and Among Natural Population, Chicago: University of Chicago press , 1978.
ارجاع به بخشي از يك كتاب
اگر لازم باشد كه به بخشي از يك كتاب ارجاع داده شود، نحوه ي ارجاع بستگي به اين دارد كه آيا نويسنده كل كتاب را نوشته يا تنها همان بخش را نگارش كرده است.
الف ) نويسنده ي فصل، گردآورنده ي كل كتاب نيز بوده است:
Parrot, B, The Dynamics of Soviet Policy, Washington DC: Wilson Center Press, 1990, pp.7-40.
ب) نويسنده ي فصل، گردآورنده ي كل كتاب نبوده است:
Lake, David,'' British and American Hegemony Compared: Lessons for the Current Era of Decline'', in FRY, Michael G. (ed.), History, the White House and the Kremlin, London: Pinter,1991 ,pp.106-122.
ارجاع به آثار منتشر نشده
در اين مورد ضرورتي ندارد كه ( منتشر نشده ) ذكر شود. بنابراين مطابق نمونه ي زير عمل مي كنيم. البته گاهي ممكن است در يك تحقيق از يك منبع (اثر)منتشر نشده استفاده شود. در صورت ضرورت از كلمه ي ((منتشر نشده)) استفاده كنيد. در مورد رساله هاي دانشگاهي (تز ) به ترتيب زير عمل كنيد :
Wild, M.T., An Historical Geography of the West Yorkshir Textile Industries to c.1850, PhD Thesis, University of Birmingham ,1972.
براي آثاري كه به زودي منتشر مي شوند و در زمان نگارش زير چاپ هستند، تا حد امكان اطلاعات كتاب شناسي را ذكر كنيد :
Kouvatsos , D. (in press), Maximum Entropy Analysis of Queueing System and Netwarks. Oxford: Blackwell, 1993.
گفتگو هاي شخصي، نامه ها يا مصاحبه ها معمولا در متن ذكر مي شوند، ولي اگر قرار است در فهرست منابع نيز ذكر شوند، از روش زير استفاده كنيد :
Smith, John, Personal Communication, 1999
Smith, John, Interview with author, Boston, Massachusetts, 10th July 1999
Smith, John, Letter to author, Dated 10th July 1999.
ارجاع به مجموعه ي مقالات ارائه شده در يك همايش
معمولا دو روش براي ذكر مطالبي كه در مجموعه ي مقالات يك همايش (Proceedings) منتشر شده است وجود دارد:
الف ) نام مركزي كه همايش را برگزار كرده، به جاي نام نويسنده قرار مي گيرد:
Institution Of Electronic and Radio Engineers, Proceedings of the Joint Conference on Automatic Test Systems, Birmingham, 13-17 April 1970, London: I.E.R.E., 1970, (I.E.R.E. Conference Proceedings; 17).
ب) نام همايش در ابتداي منبع قرار مي گيرد :
Fourth World Congress of Anaesthesialogists, London, 9-13 September 1969, Amsterdam; London: Excerpta Medica Foundation, 1968. (International Congress Series; 168)
نحوه ي منبع نويسي از منابع اينترنتي و ساير منابع الكترونيكي
با رشد سريع تكنولوژي، اهميت استفاده از منابع اطلاعاتي الكترونيكي درحال افزايش است. بنابراين، ضروري است شيوه ي منبع نويسي از اين طريق نيز رعايت شود. اگر چه هنوز يك روش ثابت و استاندارد كه مورد توافق عمومي باشد ارائه نشده، ولي برخي ضوابط كه تطابق بيشتري با قوانين شناخته شده و استاندارد مرجع نويسي دارند در شرف شكل گيري و گسترش است. شيوه ي هاروارد يكي از اين موارد است. همچنين براي آشنايي بيش تر با اين گونه منابع علمي مي توانيد به آدرس اينترنتي زير مراجعه كنيد :
منابعي براي مطالعه بيشتر
British Standards Institution, Recommendations for Bibliographical References, London: BSI, 1976.(BS 1629)
Bosworth, David P., Citing Your Reference: A Guide for authors of Journal Articles and Student Writing Theses or Disserations, Thirsk: Underhill Press, 1992. (Learning Resources Development Group Occasional Publication;on.2).
The Chicago Manual of Style: for Authors, Editors, and Copywriters 14 th ed, Chicago: University of Chicago Press, 1993.
Cross, P. and Towle, K.A Guide to citing Internet Resources [on line]. Poole: Bournemouth University. 1996.
اين منبع در سايت زير قابل دست يابي است
http://www.bournemouth.ac.uk/using-the-library/htm/guide-to-internet-sourc.htmlciting
Gibaidi, J. and Achtert, W.S.MLA Handbook for Writes of Research Papers, These and Dissertations, New York: Modern Language Assocition of America, 3rd ed. 1988.
International Federation of Library Associations ,Library & Information Science : Citation Guides for Electronic Documents [on line]
اين منبع در سايت زير قابل دستيابي است
http://www.iflg.org/l/training/citation/citting. htm.
Collecting of links to style guides , available on the Internet
Information Services , Guide to Citing Internet Resources [on line] 1998.
اين منبع در سايت زير قابل دستيابي است
http://www.is.bham.ac.uk/i-cite
[accessed 26 June 2000]
Li,X & Crane, NB. Electronic style: a guide to citing electronic information. Meckler Publishing.1993. Gen Ref Z 253. Also at
http://wwwuvm.edu/~ncrane/estyles/
[1] REFERENCE:
The University of Birmingham, Preparing and Quoting References, Main Library Information Service, The University of Birmingham, 2000.
